Các công trình giao thông trọng điểm trên cả nước đang đứng trước nguy cơ đội vốn lớn do biến động mạnh của giá xăng dầu và vật liệu xây dựng. Theo nhận định của Bộ Xây dựng, nếu giá nhiên liệu tăng gấp đôi so với thời điểm tháng 2, tổng chi phí xây dựng có thể tăng thêm khoảng 42.300 tỷ đồng, gây áp lực lớn lên ngân sách nhà nước.
Trong báo cáo gửi Chính phủ về tác động của biến động giá xăng dầu, Bộ Xây dựng cho biết hiện cả nước có 44 dự án trọng điểm đang triển khai với tổng mức đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng. Nếu xảy ra kịch bản xấu khi giá nhiên liệu tăng 100% do ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông, tổng dự toán các công trình giao thông có thể tăng khoảng 16%.
Thực tế trong tháng 3 cho thấy giá xăng dầu đã tăng mạnh. Giá xăng E5 RON 92 trung bình đạt khoảng 23.793 đồng/lít, tăng 26%, trong khi giá dầu diesel tăng tới 57%, lên mức 29.399 đồng/lít. Với mức biến động này, chi phí xây dựng các công trình tăng từ 1,91% đến 8% tùy từng loại hình, trong đó lĩnh vực giao thông chịu ảnh hưởng nặng nhất với mức tăng khoảng 8%.
Không chỉ nhiên liệu, giá vật liệu xây dựng cũng tăng theo dây chuyền. Xi măng tăng hơn 7%, thép tăng trên 2%, gạch lát tăng gần 5%. Đặc biệt, các vật liệu như cát, đá, gạch xây tăng mạnh từ 13% đến 23%, trong khi nhựa đường tăng gần 32%. Đà tăng này chưa có dấu hiệu dừng lại, khiến chi phí thi công ngày càng bị đẩy cao.
Việc giá nguyên vật liệu tăng mạnh đang khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn, có xu hướng thi công cầm chừng, đặc biệt đối với các dự án áp dụng hợp đồng trọn gói hoặc đơn giá cố định. Nguyên nhân là do việc điều chỉnh hợp đồng cần thời gian đánh giá tác động, dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng tiến độ chung của dự án.
Trước tình hình đó, Bộ Xây dựng nhận định xung đột Trung Đông có thể tiếp tục kéo dài và ảnh hưởng đến giá xăng dầu trong thời gian tới. Bộ kiến nghị các địa phương chủ động cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm, đồng thời cập nhật giá vật liệu phù hợp với diễn biến thực tế của thị trường.
Bên cạnh đó, các địa phương cần kiểm soát chặt hoạt động kinh doanh xăng dầu và vật liệu xây dựng, không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ hoặc tăng giá bất hợp lý. Đối với các chủ đầu tư và Ban quản lý dự án, Bộ yêu cầu tăng cường kiểm soát chi phí, chủ động đánh giá tác động của biến động giá để sử dụng hiệu quả nguồn chi phí dự phòng.
Ngoài ra, việc rà soát kỹ các hợp đồng đang thực hiện, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, là cần thiết để kịp thời phối hợp với nhà thầu xử lý các vướng mắc, đảm bảo quá trình thi công diễn ra liên tục, hạn chế tối đa nguy cơ gián đoạn dự án.
